Jak czytać polecenia na egzaminie ósmoklasisty – polski, matematyka, angielski
Krótka odpowiedź
Polecenia na egzaminie ósmoklasisty czyta się dwa razy i podkreśla w nich formę odpowiedzi, wymagane elementy i ograniczenia, bo CKE opisuje w sprawozdaniach z 2026 r. utratę punktów za pominięty element polecenia, brak ostatniej czynności i niedotrzymanie limitu wyrazów.

Wielu uczniów traci punkty nie dlatego, że nie umie, ale dlatego, że odpowiada na coś innego, niż zapytano. CKE pisze o tym wprost w sprawozdaniach z egzaminu ósmoklasisty 2026 – we wszystkich trzech przedmiotach. W tym poradniku zebrałem to, co wynika z dokumentów CKE, i dodałem prosty nawyk „dwóch czytań”, który można ćwiczyć na arkuszach próbnych. Informacje o terminach i formie egzaminu znajdziesz w poradniku Egzamin ósmoklasisty 2027 – terminy, czas i punktacja, a materiały na stronie egzamin ósmoklasisty 2027.
W skrócie
- Matematyka: CKE zaleca uważne czytanie treści zadań i poleceń; wiele prac kończyło się na wyniku pośrednim, bez ostatniej czynności z polecenia.
- Polski: wypracowanie wymaga formy wskazanej w poleceniu, wszystkich jego elementów i odwołania do lektury; brak odwołania do lektury obowiązkowej = 0 pkt za całość.
- Angielski: częsty błąd to nieprzestrzeganie wymogów formalnych – limit wyrazów, niezmieniona forma wyrazu, kolejność wyrazów.
- Egzamin: polski 150 min / 45 pkt, matematyka 125 min / 30 pkt, język obcy 110 min / 55 pkt (angielski).
- Prosty nawyk: dwa czytania – najpierw pytanie, potem tekst – i podkreślenie czasownika polecenia.
Co CKE pisze o poleceniach w sprawozdaniach z 2026 r.?
Matematyka. W podsumowaniu CKE zaleca kształtowanie umiejętności „uważnego czytania treści zadań i poleceń”. Przykłady z arkusza: w zadaniu o kątach wielokąta wielu uczniów poprawnie obliczyło miarę kąta, ale nie zwiększyło jej o 70°, czego wymagało polecenie; w zadaniach otwartych uczniowie kończyli na wyniku pośrednim – po ustaleniu liczby opakowań nie obliczali kosztu, nie formułowali wniosku, nie podawali jednostki lub nie wracali do pytania. Inny przykład: wynik 5,4 potraktowany jako liczba kupowanych opakowań, mimo że trzeba było kupić 6 (zadanie 19). CKE proponuje pytania kontrolne: co oznacza otrzymana liczba, czy wynik może być ujemny, niecałkowity albo większy niż 100%, czy ma właściwą jednostkę i czy odpowiada na pytanie postawione w poleceniu.
Polski. W kryterium „realizacja tematu” (2 pkt) CKE sprawdza, czy forma jest zgodna z poleceniem, a pozostałe elementy polecenia uwzględnione. Jeśli za realizację tematu przyznano 0 punktów, we wszystkich pozostałych kryteriach też jest 0. W 2026 r. temat argumentacyjny narzucał tezę i wymagał odwołania do lektury obowiązkowej oraz innego utworu; temat twórczy wymagał spotkania z bohaterem lektury i przedmiotu o niezwykłych właściwościach, dzięki któremu przygoda zakończyła się pomyślnie. Praca miała mieć co najmniej 200 wyrazów. Szczegóły opisujemy w poradnikach o rozprawce i opowiadaniu.
Angielski. W zadaniach ze środków językowych częstym błędem jest nieprzestrzeganie wymogów w poleceniu: limitu wyrazów, konieczności użycia podanego wyrazu w niezmienionej formie lub zakazu zmiany kolejności wyrazów z nawiasu. CKE zaleca też, by w zadaniach otwartych uczniowie upewniali się, że odpowiedź dokładnie oddaje treść tekstu i nie pomija istotnych elementów. Polecenie wypowiedzi pisemnej jest po polsku i zawiera trzy podpunkty, które trzeba rozwinąć (informator: e-mail lub wpis na blogu, 50–120 wyrazów).
Jak czytać polecenie: metoda dwóch czytań

- Czytanie 1 – co mam zrobić? Znajdź czasownik w poleceniu (oblicz, uzasadnij, podaj, napisz, zaznacz, uzupełnij) i podkreśl go. Potem znajdź ograniczenia: liczba wyrazów, forma wyrazu, lektura, forma wypowiedzi.
- Czytanie 2 – z czego mam to zrobić? Dopiero teraz czytaj tekst, tabelę lub rysunek, szukając tego, co potrzebne.
- Przed oddaniem zadania – wracam do polecenia. Czy odpowiedź jest tym, o co pytano? Czy mam jednostkę, wniosek, lekturę, wszystkie podpunkty?
Przykładowe czasowniki i co za nimi stoi (nasze objaśnienie z praktyki, nie oficjalna lista CKE):
- oblicz – potrzebny zapis rachunków i wynik z jednostką;
- uzasadnij / wykaż – potrzebny wniosek ogólny; przykład liczbowy nie wystarcza (zalecenie CKE: odróżniać sprawdzenie na przykładzie od wykazania zależności ogólnej);
- podaj – krótka odpowiedź, bez wywodu;
- napisz opowiadanie / rozprawkę / przemówienie – forma i kompozycja wymagane w punktacji;
- uzupełnij zdanie, nie zmieniając formy wyrazu – zakaz przekształceń.
W zadaniach zamkniętych wyboru wielokrotnego po przeczytaniu poleceń sprawdź, czy pytanie nie jest negatywne (np. „który z podanych jest niepoprawny”). Zadania zamknięte są punktowane 0–1: według informatora z matematyki odpowiedź niepoprawna lub niepełna nie daje punktu, więc nie zostawiaj „połowy” odpowiedzi.
Jak ćwiczyć czytanie poleceń w tygodniu i na arkuszu?

Propozycja własna – 10 minut dwa razy w tygodniu przez miesiąc:
- Weź 5 zadań z arkusza, których nie rozwiązujesz. Zadanie: tylko podkreśl czasownik i ograniczenia i powiedz własnymi słowami, co masz oddać.
- Po rozwiązaniu pełnego arkusza prześledź błędy według rodzaju: nie doczytałem polecenia, nie wiedziałem, pomyliłem się w obliczeniach. CKE zaleca klasyfikowanie błędów według rodzaju (odczytanie danych, wybór metody, rachunki, interpretacja).
- Raz w tygodniu napisz wypracowanie z listą kontrolną elementów polecenia (forma, lektura, teza, długość).
- Na angielskim w zadaniach otwartych policz wyrazy i sprawdź zakazy z polecenia przed oddaniem.
Do treningu na całych arkuszach służą arkusze próbne z zasadami oceniania. Z matematyki: arkusz 2,
arkusz 3,
arkusz 4,
arkusz 6,
arkusz 7 i
arkusz 8 oraz
komplet arkuszy próbnych. Dla języka obcego jest też
pakiet 4 arkuszy próbnych z niemieckiego (
arkusz 2,
3 i
4). Ocenianie wypracowania z polskiego omawia poradnik Jak oceniać wypowiedź pisemną na E8, a o analizie wyniku próby piszemy w Jak przeanalizować wynik próbnego egzaminu ósmoklasisty. Pierwszy próbny egzamin CKE odbędzie się 14 grudnia (polski), 15 grudnia (matematyka) i 16 grudnia 2026 r. (angielski), zawsze o 9:00 – szczegóły w poradniku Próbny egzamin ósmoklasisty CKE 14–16 grudnia 2026. Materiały Pierwszej Ławki są autorskie, przygotowane z pomocą narzędzi AI i sprawdzone; nie są arkuszami CKE.
Materiał do pobraniaEgzamin ósmoklasisty 2027 z matematyki – arkusz próbny 3 z zasadami oceniania i powtórką
9,99 złMateriał do pobraniaEgzamin ósmoklasisty 2027 z matematyki – arkusz próbny 4 z zasadami oceniania i powtórką
9,99 zł
Przykłady poleceń i błędów (nasze, wzorowane na typach z arkusza)

Polski. Polecenie: Napisz rozprawkę, w której odpowiesz na pytanie: Czy warto marzyć? W argumentacji odwołaj się do wybranej lektury obowiązkowej oraz do innego utworu literackiego. Elementy polecenia: forma (rozprawka), problem (czy warto marzyć), lektura obowiązkowa, inny utwór literacki, minimum 200 wyrazów. Typowy błąd: tylko jedna lektura bez innego utworu – nie spełnia całego polecenia.
Matematyka. Polecenie: Oblicz, ile zapłaci klient za 4 opakowania farby, jeśli jedno opakowanie kosztuje 24,50 zł, a klient dostał rabat 10% na całe zamówienie. Ostatnia czynność to wynik po rabacie: 4 · 24,50 = 98 zł, po rabacie 98 · 0,9 = 88,20 zł. Typowy błąd: zatrzymanie się na 98 zł.
Angielski. Polecenie (środki językowe): Uzupełnij zdanie, używając wyrazu w nawiasie w odpowiedniej formie. Nie dodawaj innych wyrazów. Błąd: dopisanie dodatkowego wyrazu lub zmiana kolejności, co obniża punktację.
Jak rodzic lub nauczyciel może pomóc
- Nie podpowiadaj odpowiedzi, pytaj o polecenie. „Co masz zrobić? Co masz oddać? Czy już to zrobiłeś?”
- Poproś o wyjaśnienie własnymi słowami polecenia przed rozwiązaniem. Jeśli uczeń nie umie, problem jest w czytaniu, nie w wiedzy.
- Poproś o listę elementów polecenia i odhaczanie ich po napisaniu pracy.
- Rozmawiajcie o błędach po arkuszu w kategoriach, jak w sprawozdaniu CKE z matematyki (odczytanie danych, wybór metody, rachunki lub zapis, interpretacja).
Szczegóły przyborów i dostosowań znajdziesz w komunikatach CKE na stronie harmonogram, komunikaty i informacje o egzaminie ósmoklasisty.
Polecenia w trakcie egzaminu: trzy sytuacje

Polecenie jest długie. Podziel je na elementy i ponumeruj w myślach: 1) co zrobić, 2) w jakiej formie, 3) z czego, 4) jakie ograniczenia. W arkuszu z polskiego w 2026 r. polecenie wypracowania zawierało formę, temat, lekturę i wymóg długości.
Polecenie jest krótkie. Krótkie polecenia często kryją zakaz („nie zmieniaj formy”) lub warunek („uzasadnij”). Zatrzymaj się na każdym słowie.
Polecenie nie pasuje do tego, co przygotowałem. W wypracowaniu zdarza się, że temat dotyczy innego wątku, niż uczeń zaplanował. CKE ocenia realizację tematu: praca „obok tematu” może dostać 0 punktów w kryterium realizacji tematu i wtedy we wszystkich pozostałych kryteriach także otrzymuje 0 punktów. Lepiej od razu zmienić plan niż pisać gotową pracę nie na temat.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 13 materiałówEgzamin ósmoklasisty 2027 z matematyki – komplet: 5 arkuszy próbnych i 8 powtórek tematycznych51,99 zł
- Pakiet: 4 materiałyEgzamin ósmoklasisty 2027 z języka niemieckiego – pakiet 4 arkuszy próbnych z nagraniami MP3Taniej o 5,98 zł niż osobno38,99 zł
- Pakiet: 4 materiałyEgzamin ósmoklasisty 2027 z języka angielskiego – pakiet 4 arkuszy próbnych z nagraniami i powtórkami35,99 zł
Najczęstsze pytania
Dlaczego uczniowie tracą punkty za polecenia, skoro znają materiał?
Według sprawozdań CKE z 2026 r. częste są pominięcie ostatniej czynności, niedotrzymanie limitu lub formy oraz odpowiedź niepasująca do pytania.
Czy w matematyce trzeba pisać odpowiedź słowami?
W zadaniach otwartych rozwiązanie musi zawierać tok rozumowania, rachunki, przekształcenia i wnioski (informator CKE); odpowiedź z jednostką pokazuje, że uczeń wrócił do pytania.
Co zrobić z poleceniem, którego nie rozumiem?
Przeczytaj je drugi raz i zapisz własnymi słowami, co masz zrobić; jeśli nadal nie wiesz, przejdź do kolejnego zadania i wróć na końcu.
Czy polecenia na egzaminie z angielskiego są po angielsku?
Instrukcje w słuchaniu są nagrane po polsku (informator), a polecenie wypowiedzi pisemnej jest po polsku; w zadaniach z tekstem mogą być pytania po angielsku.
Materiały do tego tematu
Źródła
- CKE – Sprawozdanie z egzaminu ósmoklasisty 2026: matematyka
- CKE – Sprawozdanie z egzaminu ósmoklasisty 2026: język polski
- CKE – Sprawozdanie z egzaminu ósmoklasisty 2026: języki obce nowożytne
- CKE – Informator o egzaminie ósmoklasisty z matematyki
- CKE – Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego
- CKE – Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka angielskiego