Zadania otwarte z matematyki na egzaminie ósmoklasisty – jak CKE je ocenia
Krótka odpowiedź
Zadania otwarte z matematyki na egzaminie ósmoklasisty CKE ocenia w skali 0–2 albo 0–3 punkty, zależnie od tego, jak daleko uczeń doszedł w rozwiązaniu. Punkty dostaje się za istotny postęp i pokonanie zasadniczych trudności, a poprawne rozwiązanie inną metodą niż w kluczu daje maksimum.

Zadania otwarte to około połowy punktów z egzaminu ósmoklasisty z matematyki. Uczniowie często tracą je nie dlatego, że nie umieją liczyć, ale dlatego, że nie wiedzą, za co egzaminator przyznaje punkty. Poniżej zasady z informatora CKE i dwa przykłady oceniania krok po kroku.
W skrócie
- Zadań otwartych jest 5–6; dają 15–16 z 30 punktów.
- Skala: 0–2 albo 0–3 punkty za zadanie.
- Poprawne rozwiązanie inną metodą niż w kluczu dostaje maksimum.
- Samo sprawdzenie na przykładach nie jest uzasadnieniem.
Ile zadań otwartych jest w arkuszu z matematyki?

- 5–6 – zadań otwartych w arkuszu
- 15–16 pkt – za zadania otwarte
- 125 min – na cały egzamin
Według informatora CKE arkusz ma 20–21 zadań za 30 punktów. Zadań otwartych jest 5–6 i dają łącznie 15–16 punktów, czyli około 50% wyniku. Pozostałe punkty to 14–15 zadań zamkniętych po 1 punkcie. W arkuszu najpierw są zadania zamknięte, potem otwarte. Na cały egzamin uczeń ma 125 minut.
Jakie są ogólne zasady oceniania zadań otwartych?
Informator podaje dwie zasady ważne dla każdego zadania:
- Za zadanie otwarte można otrzymać maksymalnie 2 albo 3 punkty, w zależności od jego złożoności.
- Za każde poprawne rozwiązanie przyznaje się maksymalną liczbę punktów, nawet jeżeli sposób rozwiązania nie został uwzględniony w zasadach oceniania.
Druga zasada oznacza, że nie ma jednej „słusznej” metody. Uczeń może rozwiązać zadanie równaniem, rozumowaniem na liczbach albo rysunkiem – jeśli rozwiązanie jest pełne i poprawne, dostaje komplet punktów. Ocena zależy od tego, jak daleko uczeń dotarł w drodze do całkowitego rozwiązania.
Co oznacza skala 0–3 punkty?

Dla zadań za 3 punkty informator CKE podaje taki schemat:
- 3 pkt – pełne rozwiązanie.
- 2 pkt – pokonane zasadnicze trudności zadania, ale rozwiązanie nie zostało dokończone albo było kontynuowane błędną metodą.
- 1 pkt – istotny postęp, ale bez pokonania zasadniczych trudności.
- 0 pkt – rozwiązanie błędne albo brak rozwiązania.
Dla zadań za 2 punkty schemat jest krótszy: 2 pkt za pełne rozwiązanie, 1 pkt za istotny postęp, 0 pkt za rozwiązanie błędne albo jego brak.
W zasadach oceniania do konkretnego zadania CKE zawsze opisuje, co w nim jest „istotnym postępem”, a co „zasadniczą trudnością”. Uczeń nie musi znać tych opisów, ale powinien wiedzieć jedno: poprawne kroki zapisane w arkuszu mogą dać część punktów, nawet gdy zadanie nie zostało dokończone.
Przykład 1: zadanie za 3 punkty – jak je ocenić?

Poniższe zadanie i zasady oceniania są przykładem przygotowanym w stylu CKE, nie zadaniem z arkusza CKE.
Zadanie. Bilet normalny do muzeum kosztuje 24 zł, a bilet ulgowy jest o 25% tańszy. Klasa kupiła 3 bilety normalne i 20 ulgowych. Ile zapłaciła za wszystkie bilety? Zapisz obliczenia.
Rozwiązanie
Bilet ulgowy: 24 − 0,25 · 24 = 18 zł. Bilety normalne: 3 · 24 = 72 zł. Bilety ulgowe: 20 · 18 = 360 zł. Razem: 72 + 360 = 432 zł.
Przykładowe zasady oceniania:
- 3 pkt – poprawna metoda i wynik 432 zł.
- 2 pkt – obliczenie ceny biletu ulgowego (18 zł) i poprawny sposób obliczenia całego kosztu, ale z błędem rachunkowym albo bez dokończenia.
- 1 pkt – poprawna metoda obliczenia ceny biletu ulgowego (np. zapis 0,75 · 24) albo poprawne obliczenie kosztu biletów normalnych i zapisanie, że cenę ulgowego trzeba obniżyć o 25%.
- 0 pkt – rozwiązanie błędne albo brak rozwiązania.
Jak oceniamy trzy prace?
- Uczeń A zapisał 0,75 · 24 = 18, a potem 3 · 24 + 20 · 18 = 432 zł. Dostaje 3 pkt, choć liczył inaczej niż w kluczu.
- Uczeń B obliczył 18 zł i zapisał 3 · 24 + 20 · 18, ale pomylił się w dodawaniu i otrzymał 422 zł. Pokonał zasadnicze trudności, więc dostaje 2 pkt.
- Uczeń C zapisał 23 · 24 = 552 zł, jakby wszystkie bilety były normalne. Pominął zniżkę, czyli istotny element zadania – 0 pkt.
Przykład 2: zadanie z uzasadnieniem za 2 punkty
Zadanie. Uzasadnij, że suma trzech kolejnych liczb naturalnych jest podzielna przez 3.
Rozwiązanie
Oznaczmy liczby: n, n + 1, n + 2. Ich suma to 3n + 3 = 3(n + 1). Jest to iloczyn liczby 3 i liczby naturalnej, więc suma dzieli się przez 3.
Przykładowe zasady oceniania:
- 2 pkt – zapisanie sumy w postaci 3(n + 1) lub równoważnej i wniosek o podzielności.
- 1 pkt – poprawne zapisanie sumy trzech kolejnych liczb w postaci algebraicznej (np. 3n + 3) bez wniosku albo z błędnym wnioskiem.
- 0 pkt – sprawdzenie tylko na przykładach, np. 1 + 2 + 3 = 6.
Ten ostatni punkt jest bardzo ważny: przykłady liczbowe nie są uzasadnieniem. Uczeń, który sprawdzi trzy przypadki, pokazuje, że twierdzenie działa dla tych liczb, a nie dla wszystkich.
Za co najczęściej przepadają punkty?
Na podstawie zasad oceniania z informatora można wskazać typowe sytuacje, w których uczeń traci punkty:
- Sam wynik bez obliczeń. Egzaminator ocenia drogę do wyniku. Odpowiedź „432 zł” bez żadnego zapisu nie pokazuje metody.
- Błąd w metodzie na początku. Jeśli pierwszy krok jest błędny metodycznie, dalsze poprawne rachunki zwykle nie ratują punktów.
- Brak jednostek i odpowiedzi. W zadaniach tekstowych warto kończyć zdaniem odpowiedzi z jednostką.
- Uzasadnienie na przykładach. W zadaniach typu „uzasadnij” potrzebny jest zapis ogólny albo rozumowanie słowne obejmujące wszystkie przypadki.
- Pominięcie warunku z treści. Na przykład obliczenie ceny ulgowej, ale bez uwzględnienia, ile biletów kupiono.
Więcej typowych pomyłek z ostatnich sesji opisuje artykuł Egzamin ósmoklasisty z matematyki – najczęstsze błędy.
Jak ćwiczyć zadania otwarte w klasie?

Najlepiej działa ćwiczenie w parach z kluczem: uczniowie rozwiązują zadanie, a potem oceniają cudze rozwiązanie według zasad oceniania. Szybko widać, że ten sam wynik może być wart 3 punkty albo 0 – zależnie od zapisu. Dobrym materiałem są arkusze próbne z zasadami oceniania, w których każde zadanie otwarte ma opisane progi punktowe.
Warto też wrócić do zadań rozwiązanych na próbnym egzaminie i poprosić uczniów o dopisanie brakujących kroków. Ćwiczenia z zadań wieloetapowych zbiera powtórka H.
Który materiał na jakim etapie nauki?
Pierwszy krok: darmowe zadania z procentów na egzamin. Materiały na egzamin z matematyki: egzamin ósmoklasisty 2027 – matematyka.
Komplet materiałów z matematyki E8 – arkusze, powtórki i zbiory w jednym, dla ucznia przygotowującego się systematycznie.
Pakiet 5 arkuszy próbnych – zadania otwarte z zasadami oceniania, do pracy w parach z kluczem.
Powtórka H: rozumowanie i zadania wieloetapowe – ćwiczenie zapisu rozwiązania w zadaniach za 2–3 punkty.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 13 materiałówEgzamin ósmoklasisty 2027 z matematyki – komplet: 5 arkuszy próbnych i 8 powtórek tematycznych51,99 zł
- Pakiet: 5 materiałówEgzamin ósmoklasisty 2027 z matematyki – pakiet 5 arkuszy próbnych z powtórkami29,99 zł
Najczęstsze pytania
Czy za rozwiązanie inną metodą niż w kluczu dostaje się punkty?
Tak. Informator CKE mówi wprost, że za każde poprawne rozwiązanie przyznaje się maksymalną liczbę punktów, nawet jeśli sposobu nie ujęto w zasadach oceniania.
Ile punktów dają zadania otwarte na egzaminie ósmoklasisty z matematyki?
Łącznie 15–16 z 30 punktów, czyli około połowę wyniku. Każde zadanie otwarte jest warte 2 albo 3 punkty.
Czy za błąd rachunkowy traci się wszystkie punkty?
Zwykle nie. Jeśli uczeń zastosował poprawną metodę i pokonał zasadnicze trudności, zasady oceniania najczęściej przewidują część punktów. Dokładny podział zależy od konkretnego zadania.
Czy trzeba pisać odpowiedź słowną?
Nie zawsze jest to warunkiem punktu, ale zdanie odpowiedzi z jednostką pomaga uniknąć pomyłki i pokazuje, że uczeń odpowiedział na pytanie z polecenia.
Czy brudnopis jest sprawdzany?
Nie. Zapisy w brudnopisie nie są oceniane, dlatego rozwiązanie trzeba przepisać w miejscu przeznaczonym na odpowiedź.
Podsumowanie i następny krok
Punkty w zadaniach otwartych zależą od zapisu drogi do wyniku, a nie tylko od odpowiedzi. Następny krok: rozwiąż jedno zadanie za 3 punkty, oceń je według schematu z tego poradnika i porównaj z najczęstszymi błędami na egzaminie z matematyki.