Zbiór zadań maturalnych z biologii i chemii – jak z niego korzystać w klasie 3 i 4
Krótka odpowiedź
Zbiór zadań maturalnych z biologii lub chemii najlepiej wykorzystywać w klasie 3 i 4 liceum na bieżąco – rozdział po omówieniu działu, a nie dopiero w kwietniu. Uczeń rozwiązuje zadania sam, sprawdza je z zasadami oceniania i poprawia odpowiedzi, a w klasie 4 wraca do rozdziałów, w których traci najwięcej punktów.

Matura rozszerzona z biologii i z chemii trwa po 180 minut, a w 2027 r. odbędzie się według harmonogramu CKE 10 maja (biologia) i 13 maja (chemia). Duża część zadań w obu arkuszach wymaga pracy z materiałem źródłowym (tekstem, schematem, wynikami doświadczenia) i precyzyjnego formułowania odpowiedzi. Zbiór zadań z zasadami oceniania jest do tego najlepszym narzędziem – pod warunkiem, że uczniowie korzystają z niego regularnie, a nie robią „maraton” w ostatnim miesiącu.
W skrócie
- Rozdział zbioru warto robić w ciągu dwóch tygodni po omówieniu działu, a nie dopiero w kwietniu.
- Każde zadanie sprawdzaj z zasadami oceniania i poprawiaj odpowiedź.
- Zbiór biologii ma 14 rozdziałów, chemii 10.
- Od lutego klasy 4 dołącz pełne arkusze w czasie 180 minut.
Kiedy zacząć pracę ze zbiorem zadań maturalnych?
Najlepiej w klasie 3, równolegle z realizacją zakresu rozszerzonego. Zasada jest prosta: dział omówiony na lekcji = rozdział zbioru do przerobienia w ciągu dwóch tygodni. Dzięki temu w klasie 4 uczeń nie uczy się materiału od nowa, tylko wraca do zadań, w których popełniał błędy.
W praktyce dobrze sprawdza się rytm:
- klasa 3 – po każdym dziale 15–25 zadań z odpowiadającego rozdziału, część na lekcji, część samodzielnie,
- klasa 4, wrzesień–styczeń – rozdziały z treści realizowanych w klasie 4 i powrót do „słabych” rozdziałów z klasy 3,
- klasa 4, luty–kwiecień – pełne arkusze próbne w czasie 180 minut, a zbiór jako uzupełnienie tam, gdzie wynik arkusza pokazuje braki.
Jak rozłożyć zbiór z biologii na klasę 3 i 4?

Zbiór z biologii ma 14 rozdziałów, od chemizmu życia po ekologię. Kolejność warto dopasować do własnego rozkładu materiału. Przykładowy podział:
- klasa 3 – rozdziały o fizjologii zwierząt i człowieka: odżywianie, odporność, wymiana gazowa i krążenie, wydalanie i regulacja hormonalna, układ nerwowy i narządy zmysłów, rozmnażanie i rozwój,
- klasa 4 – ekspresja informacji genetycznej i biotechnologia, genetyka klasyczna i zmienność, ewolucja, ekologia,
- powtórka z klasy 1 i 2 – chemizm życia, komórka, metabolizm, klasyfikacja organizmów, rośliny – najlepiej jesienią klasy 4, rozdział na dwa tygodnie.
Jak rozłożyć zbiór z chemii na klasę 3 i 4?

Zbiór z chemii ma 10 rozdziałów: od budowy atomu i stechiometrii, przez wiązania, kinetykę, równowagę i energetykę, roztwory i pH, redoks i elektrochemię, chemię nieorganiczną, po chemię organiczną (węglowodory, alkohole, fenole, aldehydy i ketony, kwasy karboksylowe i estry, związki azotu, białka i cukry). W wielu szkołach chemia organiczna przypada na klasę 3 i 4, dlatego:
- klasa 3 – rozdziały 6–7 (chemia nieorganiczna, węglowodory) zgodnie z realizowanym działem, a co dwa tygodnie kilka zadań rachunkowych z rozdziałów 1, 3 i 4,
- klasa 4 – rozdziały 8–10 (pochodne węglowodorów, związki azotu, cukry) oraz powrót do redoksu i roztworów.
Zadania rachunkowe ze stechiometrii, stężeń i pH dobrze jest „przewijać” przez cały czas, bo na maturze pojawiają się w wielu kontekstach. Do obliczeń uczniowie korzystają z broszury CKE „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne” – warto pracować z nią od początku, a nie dopiero na próbnej maturze. Więcej o zadaniach obliczeniowych w artykule Matura z chemii – zadania obliczeniowe i karta wzorów.
Jak pracować z zasadami oceniania?
To najważniejszy krok, którego uczniowie najczęściej nie robią. Rozwiązanie zadania bez porównania z zasadami oceniania daje tylko informację „dobrze–źle”. Porównanie pokazuje, dlaczego odpowiedź traci punkt.
Proponowana procedura dla ucznia:
- Rozwiąż zadanie bez zaglądania do odpowiedzi.
- Porównaj z zasadami oceniania: czy odpowiedź zawiera wszystkie wymagane elementy, czy jest jednoznaczna, czy w obliczeniach są jednostki i poprawne zaokrąglenie.
- Przyznaj sobie punkty tak, jak zrobiłby to egzaminator.
- Przepisz odpowiedź, która straciła punkty, w wersji za pełną punktację.
Na lekcji można to robić w parach: uczniowie wymieniają się rozwiązaniami i oceniają je według zasad oceniania. Szybko widać, jak dużo kosztuje nieprecyzyjne sformułowanie.
Jak wygląda zadanie typu maturalnego z biologii?

Przykład do ćwiczeń z genetyki: u pewnej rośliny allel A (czerwona barwa kwiatów) dominuje nad allelem a (barwa biała). Skrzyżowano dwie heterozygoty Aa × Aa. Określ, jaki odsetek potomstwa będzie miał kwiaty białe.
Odpowiedź: 25% (genotyp aa). Jeśli polecenie wymaga zapisania krzyżówki, uczeń powinien pokazać gamety A i a u obojga rodziców oraz genotypy potomstwa w stosunku 1 AA : 2 Aa : 1 aa – sam wynik bez krzyżówki nie spełnia wtedy polecenia.
Przykład z odpowiedzią otwartą: „Wyjaśnij, dlaczego enzym traci aktywność w wysokiej temperaturze”. Odpowiedź za pełną punktację wskazuje mechanizm: wysoka temperatura powoduje denaturację białka enzymatycznego, czyli zmianę struktury przestrzennej, w tym centrum aktywnego, więc substrat nie może się z nim związać. Odpowiedź „bo enzym się niszczy” jest zbyt ogólna.
Jak wygląda zadanie obliczeniowe z chemii?

Przykład: w 250 cm³ roztworu rozpuszczono 4 g wodorotlenku sodu. Oblicz stężenie molowe roztworu.
Rozwiązanie: masa molowa NaOH = 23 + 16 + 1 = 40 g/mol, więc n = 4 g : 40 g/mol = 0,1 mol. Objętość V = 0,25 dm³. Stężenie c = 0,1 mol : 0,25 dm³ = 0,4 mol/dm³. Jeśli polecenie nie określa dokładności, informator CKE z chemii zaleca podawanie wyniku końcowego z trzema cyframi znaczącymi, czyli 0,400 mol/dm³.
Typowe błędy: brak zamiany cm³ na dm³ (wynik 0,0004) i podanie wyniku bez jednostki. Według informatora CKE z chemii zadanie obliczeniowe za 2 punkty ocenia się tak: 2 pkt – poprawna metoda, poprawne obliczenia i wynik; 1 pkt – poprawna metoda, ale błąd obliczeniowy albo wynik z błędną jednostką lub dokładnością; 0 pkt – niepoprawna metoda. Wynik bez jednostki jest traktowany jako błędny, a brak toku rozumowania kosztuje punkty nawet przy dobrym wyniku – dlatego warto uczyć zapisu metody krok po kroku.
Czy zbiór zastępuje próbne arkusze?
Nie. Zbiór uczy rozwiązywania zadań z jednego działu, a arkusz – zarządzania czasem i przełączania się między tematami. Najlepiej działa połączenie: zbiór w klasie 3 i jesienią klasy 4, pełne arkusze od lutego. O planie przygotowań do samego egzaminu z biologii przeczytasz w artykule Matura z biologii 2027 – jak się przygotować?.
Który materiał na jakim etapie nauki?
Pierwszy krok: darmowy fragment zbioru – biologia rozszerzona albo chemia rozszerzona. Huby przedmiotowe: matura z biologii 2027 i matura z chemii 2027.
Zbiór zadań z biologii – komplet 14 rozdziałów – zadania z zasadami oceniania do pracy na bieżąco w klasie 3 i 4.
Zbiór zadań z chemii – komplet 10 rozdziałów – zadania rachunkowe i organiczne z kluczem, dla zdającego chemię rozszerzoną.
Pakiet 4 arkuszy z biologii PR – pełne arkusze w czasie 180 minut, od lutego klasy 4.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 14 materiałówMatura 2027 z biologii (poziom rozszerzony) – zbiór zadań temat po temacie: komplet 14 rozdziałów, 730 stron100,99 zł
- Pakiet: 10 materiałówMatura 2027 z chemii (poziom rozszerzony) – zbiór zadań temat po temacie: komplet 10 rozdziałów, 463 stron89,99 zł
Najczęstsze pytania
Od której klasy korzystać ze zbioru zadań maturalnych z biologii?
Najlepiej od klasy 3, rozdział po rozdziale razem z realizowanymi działami, a w klasie 4 wracać do rozdziałów z najsłabszymi wynikami.
Ile zadań ze zbioru robić tygodniowo?
Przy rozszerzeniu wystarczy zwykle kilkanaście zadań tygodniowo, pod warunkiem że każde jest sprawdzone z zasadami oceniania i poprawione.
Czy w klasie 3 rozwiązywać zadania z treści, których jeszcze nie było?
Lepiej nie. Zadania z nieomówionych działów zniechęcają, a ich wynik nie mówi nic o przygotowaniu ucznia.
Czy przy zbiorze z chemii potrzebna jest broszura CKE z wzorami?
Tak, warto od początku korzystać z broszury „Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne”, bo z niej uczeń bierze masy atomowe i stałe na egzaminie.
Kiedy przejść ze zbioru na pełne arkusze?
Najlepiej w lutym klasy 4, gdy materiał jest już omówiony i trzeba ćwiczyć rozwiązywanie zadań w czasie 180 minut.
Podsumowanie i następny krok
Regularna praca rozdział po rozdziale i sprawdzanie z zasadami oceniania dają więcej niż jednorazowy maraton. Następny krok: pobierz fragment zbioru i rozwiąż pierwszy rozdział, a potem zaplanuj tygodnie według rytmu z tego poradnika.
Źródła
- CKE – Komunikat o harmonogramie egzaminów w 2027 r.
- CKE – informatory do egzaminu maturalnego w formule 2023 (biologia, chemia)
- CKE – Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2024/2025 (PDF)
- CKE – Komunikat o przyborach na egzaminach w 2027 r. (PDF)
- Podstawa programowa LO, Dz.U. 2024 poz. 1019