Kinematyka i dynamika na maturze z fizyki – jak rozwiązywać zadania rachunkowe
Krótka odpowiedź
Zadania z kinematyki i dynamiki na maturze z fizyki rozszerzonej rozwiązuje się etapami: rysunek z siłami, wybór układu odniesienia, zapis praw (II zasada dynamiki, zasada zachowania energii), przekształcenie symboliczne i dopiero liczby z jednostką.

Mechanika to fundament matury z fizyki na poziomie rozszerzonym, a jednocześnie dział, w którym najłatwiej stracić punkty na drobiazgach: znaku siły, liczbie cyfr znaczących, jednostce. Najtrudniejsze zadanie arkusza z 2026 r. dotyczyło właśnie dynamiki ruchu po okręgu. Ten poradnik pokazuje, jak rozwiązywać zadania z kinematyki i dynamiki etapami, i czego uczy sprawozdanie CKE. Szczegóły egzaminu zebraliśmy na stronie matura z fizyki 2027.
W skrócie
- Matura z fizyki 2027: 19 maja 2027 r. o 9:00, 180 minut, 60 punktów (informator i komunikat CKE o harmonogramie).
- W 2026 r. arkusz miał 28 zadań (10 zamkniętych i 18 otwartych), a średni wynik wyniósł 42% (19 364 zdających).
- Najtrudniejsze: dynamika ruchu po okręgu (13%), bryła sztywna (19%), termodynamika (21%).
- Najczęstsze przyczyny strat według CKE: złe modelowanie, błędy znaków w zapisie praw, przekształcenia algebraiczne, jednostki i cyfry znaczące.
- Zasada nr 1: rysunek z siłami i układem odniesienia przed zapisem wzorów.
- Zacznij od karty wzorów i kalkulatora, potem od zadań z kluczem.
Co CKE pisze o mechanice w sprawozdaniu z 2026 r.?
Ze sprawozdania CKE z matury z fizyki w 2026 r.: zdający najsłabiej poradzili sobie z dynamiką punktu materialnego, mechaniką bryły sztywnej, termodynamiką, elektrostatyką, mechaniką punktu materialnego i fizyką jądrową. Przeważały zadania otwarte obliczeniowe. CKE zauważa też, że zadania jednoetapowe wymagające zastosowania jednego wzoru bywają trudne, jeśli najpierw trzeba rozpoznać sytuację fizyczną i warunki, w których wzór wolno stosować (zadanie 4.1 miało poziom wykonania 49,5%).
Najtrudniejsze zadanie w arkuszu (2.3, poziom wykonania 13%, za 4 punkty) dotyczyło ruchu ciała po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Rozwiązanie wymagało:
- zapisania równań dynamiki (II zasady dynamiki) dla najwyższego i najniższego położenia, z poprawnym uwzględnieniem zwrotów siły ciężkości i siły reakcji nici względem przyspieszenia dośrodkowego,
- zapisania zasady zachowania energii mechanicznej dla obu położeń,
- wykorzystania warunku z polecenia,
- wykonania przekształceń algebraicznych do szukanego ilorazu.
CKE wskazuje, że zasadniczą trudnością było poprawne zapisanie znaków przy sile naciągu nici i sile ciężkości oraz pominięcie lub błędne użycie zasady zachowania energii. Część zdających zapisała poprawne równania, ale zgubiła się w przekształceniach.
Jak rozwiązywać zadania etapami?

Schemat, który zmniejsza ryzyko błędu i jest czytelny dla egzaminatora (punkty przyznaje się etapami):
- Rysunek. Zaznacz wszystkie siły działające na ciało i wybierz układ osi (kierunek dodatni).
- Model. Zapisz założenia: czy tarcie pomijamy, czy ciało traktujemy jako punkt materialny, czy ruch jest jednostajnie przyspieszony.
- Prawa. Napisz właściwe prawo (II zasada dynamiki w postaci wektorowej albo rzutowanej na osie, zasada zachowania energii lub pędu) z konkretnymi symbolami.
- Rozwiązanie symboliczne. Wyprowadź wzór na szukaną wielkość, zanim podstawisz liczby. CKE zwraca uwagę, że w części zadań polecenie wymaga wyprowadzenia wzoru w zależności od wskazanych wielkości – nie podstawiaj liczb zbyt wcześnie.
- Liczby i jednostki. Podstaw dane w jednostkach SI, zaokrąglij zgodnie z poleceniem (liczba cyfr znaczących jest często wymagana wprost).
- Kontrola sensu. Czy wynik ma właściwy rząd wielkości, znak i jednostkę? CKE zaznacza, że zdający często nie weryfikują sensu fizycznego wyniku.
Przykład własny (nie z arkusza CKE). Kulkę rzucono poziomo z wysokości 20 m z prędkością 10 m/s. Czas spadku t = √(2h/g) ≈ 2,0 s (przyjmując g ≈ 9,81 m/s²), zasięg ≈ 20 m, pionowa składowa prędkości przy uderzeniu ≈ 19,8 m/s, a prędkość wypadkowa ≈ √(10² + 19,8²) ≈ 22 m/s. Zauważ, że zadanie rozwiązuje się niezależnie w dwóch kierunkach: poziomo ruch jednostajny, pionowo – jednostajnie przyspieszony.
Ruch po okręgu w pionie – gdzie tracimy punkty?

Dla ciała na nici w ruchu po okręgu o promieniu r w płaszczyźnie pionowej:
- w najniższym punkcie siła wypadkowa jest skierowana ku środkowi (w górę): T − mg = mv²/r,
- w najwyższym punkcie siła wypadkowa jest skierowana w dół, ku środkowi: T + mg = mv²/r,
- prędkości w obu punktach łączy zasada zachowania energii: ½mv²_dół = ½mv²_góra + 2mgr.
Kluczem jest konsekwentny zapis znaków względem kierunku przyspieszenia dośrodkowego, a nie względem „góry i dołu”. Dokładnie to był problem w zadaniu 2.3 z 2026 r. Warto przećwiczyć: najpierw narysuj siły w obu punktach, potem zapisz równanie osobno dla każdego położenia i dopiero łącz je energią.
W innych zadaniach z dynamiki pamiętaj o kilku nawykach: wektory rozkładaj na składowe i dodawaj składowe (CKE wskazuje trudności z wyznaczaniem wektora wypadkowego); przy równi pochyłej sprawdź, które składowe siły ciężkości zapisujesz; przy zderzeniach najpierw ustal, czy zachowany jest pęd, energia kinetyczna, czy obie wielkości.
Jak czytać wykresy w kinematyce?

CKE zauważa, że zadania dotyczące tego samego zjawiska, ale podane w nietypowej formie (wykres, rysunek), są dla zdających trudniejsze. Dla wykresów kinematyki warto pamiętać:
- nachylenie wykresu x(t) to prędkość, a pole pod wykresem v(t) – droga,
- nachylenie v(t) to przyspieszenie,
- zawsze sprawdź skalę osi i jednostki, zanim odczytasz wartość.
Dobrym treningiem jest zamiana opisu słownego na wykres i odwrotnie: CKE wymienia przekładanie opisu słownego na zapis matematyczny, graficzny i wektorowy jako umiejętność, która sprawia trudność.
Pomiary i niepewności w mechanice

Rozdział „pomiary i niepewności” zwykle uchodzi za mniej ważny, a bywa źródłem łatwych punktów: odczyt z wykresu, rozróżnienie wielkości mierzonej i obliczanej, dobór jednostki, zapis wyniku z właściwą liczbą cyfr znaczących. W sprawozdaniu CKE za 2026 r. jednym z pięciu obszarów wymagań ogólnych jest planowanie i przeprowadzanie obserwacji oraz doświadczeń i wnioskowanie na podstawie ich wyników (w arkuszu 2026 – 3 zadania za 4 punkty).
Który materiał do którego etapu nauki?
- Pojęcia i wzory: karta wzorów z poradnika Matura z fizyki 2027 – karta wzorów oraz rozdziały zbioru.
- Zadania z kluczem:
rozdział 1 zbioru zadań z fizyki – kinematyka i
rozdział 2 – dynamika i energia. Gdy potrzebujesz większej liczby zadań:
40 zadań – pomiary, niepewności i kinematyka.
Materiał do pobraniaMatura 2027 z fizyki (poziom rozszerzony) – zbiór zadań, rozdział 1: Kinematyka – ruch prostoliniowy, rzuty i ruch po okręgu – zadania z rozwiązaniami
17,99 złMateriał do pobraniaMatura 2027 z fizyki (poziom rozszerzony) – zbiór zadań, rozdział 2: Dynamika, pęd, praca, energia i hydrostatyka – zadania z rozwiązaniami
17,99 złMateriał do pobraniaMatura 2027 z fizyki (poziom rozszerzony) – Pomiary, niepewności i kinematyka – 40 zadań z rozwiązaniami
16,99 zł
- Cały poziom rozszerzony:
komplet 12 rozdziałów zbioru albo
komplet 8 tematów po 40 zadań.
- Arkusz na czas:
pakiet 4 arkuszy próbnych z fizyki.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 12 materiałówMatura 2027 z fizyki (poziom rozszerzony) – zbiór zadań temat po temacie: komplet 12 rozdziałów, 579 stronTaniej o 3,96 zł niż osobno85,99 zł
- Pakiet: 8 materiałówMatura 2027 z fizyki (poziom rozszerzony) – 8 tematów po 40 zadań z rozwiązaniami (320 zadań)Taniej o 16,96 zł niż osobno67,99 zł
Matura 2027 – arkusze i zbiory zadań
Wszystkie materiały do tego tematu (26)
Serie po 40 zadań z jednego działu
Bryła sztywna i hydrostatyka – 40 zadań z rozwiązaniami16,99 zł
Zasady dynamiki, tarcie i pęd – 40 zadań z rozwiązaniami16,99 zł
Grawitacja, astronomia i drgania harmoniczne – 40 zadań z rozwiązaniami16,99 zł
Pomiary, niepewności i kinematyka – 40 zadań z rozwiązaniami16,99 zł
Ruch po okręgu, praca i energia mechaniczna – 40 zadań z rozwiązaniami16,99 zł
Zbiór zadań (rozdziały i komplety)
Zestawy działowe do liceum – klasa 1, zakres podstawowy
Zestawy działowe do liceum – klasa 1, zakres rozszerzony
Pomiar i opracowanie wyników: jednostki, wektory, niepewności, wykresy (kl. 1 ZR)12,99 zł
Kinematyka: ruch prostoliniowy i rzut poziomy (kl. 1 ZR)12,99 zł
Zasady dynamiki, tarcie, równia i układy nieinercjalne (kl. 1 ZR)12,99 zł
Pęd i zderzenia (kl. 1 ZR)12,99 zł
Ruch po okręgu (kl. 1 ZR)12,99 zł
Praca, moc, energia mechaniczna (kl. 1 ZR)12,99 zł
Hydrostatyka (kl. 1 ZR)12,99 zł
Fizyka, klasa 1 LO i technikum (zakres rozszerzony) (kl. 1 ZR)44,99 zł
Zestawy działowe do liceum – klasa 2, zakres rozszerzony
Materiały w sklepie są autorskie, przygotowane z pomocą narzędzi AI i sprawdzone – nie są arkuszami CKE. Plan nauki do maja pomoże ułożyć poradnik arkusze próbne – jak je rozwiązywać i oceniać (zasady pracy z arkuszem są takie same dla fizyki), a drugą część mechaniki i fizykę nowoczesną omawia poradnik fizyka jądrowa i atomowa oraz plan nauki.
Najczęstsze pytania
Jaki kalkulator wolno mieć na maturze z fizyki?
Według komunikatu CKE o przyborach na 2027 r. na fizyce obowiązuje kalkulator naukowy (zgodny z wymaganiami z komunikatu), linijka oraz broszura z wzorami i stałymi zapewniana przez szkołę.
Ile punktów można zdobyć za samo poprawne zapisanie wzorów?
W zasadach oceniania zadań otwartych o kilku etapach punkty przyznaje się za kolejne etapy rozwiązania (np. niewielki postęp, istotny postęp). Dlatego warto zapisywać każdy etap, nawet jeśli nie potrafisz dokończyć obliczeń.
Czy lepiej liczyć liczbami od początku?
Lepiej symbolicznie, a liczby wstawić na końcu. Zmniejsza to ryzyko błędów rachunkowych i ułatwia kontrolę jednostek.
Od czego zacząć
Zajrzyj na stronę matura z fizyki 2027, gdzie zebraliśmy wszystkie materiały z fizyki, a format zadań z kluczem i punktacją jak w arkuszu możesz obejrzeć w darmowym fragmencie zbioru zadań z chemii.
Źródła
- CKE – Komunikat dyrektora CKE o harmonogramie egzaminów w 2027 r. (20.08.2026)
- CKE – Komunikat o materiałach i przyborach pomocniczych w 2027 r. (20.08.2026)
- CKE – Informator o egzaminie maturalnym z fizyki od roku szkolnego 2024/2025
- CKE – Sprawozdanie z egzaminu maturalnego z fizyki 2026
- CKE – Wybrane wzory i stałe fizykochemiczne na egzamin maturalny z biologii, chemii i fizyki