Matura z polskiego na poziomie rozszerzonym 2027 – wypracowanie: kryteria CKE i plan pracy
Krótka odpowiedź
Wypracowanie na maturze z polskiego na poziomie rozszerzonym to jedyne zadanie egzaminu: praca o długości co najmniej 400 wyrazów, na jeden z dwóch tematów, z odwołaniem do trzech utworów literackich (w tym lektury obowiązkowej) i jednego kontekstu, oceniana na maksymalnie 35 punktów w czterech kryteriach.

Egzamin z języka polskiego na poziomie rozszerzonym ma jedną, wymagającą część: wypracowanie. Na jego napisanie masz 210 minut, a wynik zależy wyłącznie od tej jednej pracy – 35 punktów. Termin główny w 2027 r. to 20 maja, godz. 9:00 (harmonogram CKE). Poniżej opisujemy, czego wymaga arkusz, jak ocenia się pracę i jak ułożyć naukę, żeby wypracowanie nie było loterią.
W skrócie
- Arkusz: dwa tematy do wyboru, jeden wypracowanie, co najmniej 400 wyrazów, bez określonej formy gatunkowej; tematy dotyczą literatury (poezji, prozy, dramatu) i mogą zawierać cytat.
- Obowiązkowe elementy: trzy utwory literackie, w tym jedna lektura z listy lektur obowiązkowych w arkuszu, i jeden kontekst.
- Punkty: 35 – spełnienie formalnych warunków polecenia 1, kompetencje literackie i kulturowe 16, kompozycja 7, język 11.
- Lektury w latach 2025–2028: można się odwołać do wszystkich lektur obowiązkowych z podstawy z 2018 r. (informator CKE), zarówno z zakresu podstawowego, jak i rozszerzonego.
- Ćwiczenia:
pakiet 6 materiałów „40 zadań z jednego tematu” (200 tematów + warsztat).
Jak wygląda arkusz i co trzeba uwzględnić

Informator CKE opisuje arkusz rozszerzony następująco: dwa tematy wypracowania, z których wybierasz jeden; w każdym wskazane są trzy utwory literackie (jeden z nich to lektura obowiązkowa z listy w arkuszu) i jeden kontekst – historycznoliteracki, teoretycznoliteracki, literacki, biograficzny, kulturowy, mitologiczny, biblijny, religijny, historyczny, filozoficzny, egzystencjalny, polityczny lub społeczny. Każdy temat wymaga odwołania do lektury obowiązkowej. Znajomość obejmuje także lektury ze szkoły podstawowej, m.in. bajki Krasickiego, Dziady cz. II, wybrane księgi Pana Tadeusza, Zemstę i Balladynę.
Różnica wobec poziomu podstawowego jest wyraźna: więcej utworów (trzy zamiast dwóch), mniej kontekstów (jeden zamiast dwóch) i dłuższa praca (400 wyrazów zamiast 300). Do tego tematy mogą zawierać cytat jako tekst źródłowy, więc warto umieć przejść od cytatu do problemu i tezy. Poziom podstawowy omawiamy w poradniku wypracowanie na maturze z polskiego PP – kryteria CKE.
Jak CKE ocenia wypracowanie rozszerzone

Cztery kryteria główne są takie same jak na PP:
- Spełnienie formalnych warunków polecenia (0–1 pkt) – brak błędu kardynalnego, odwołanie do lektury obowiązkowej, praca dotyczy problemu z polecenia i jest wypowiedzią argumentacyjną. Gdy tu dostaniesz 0, wszędzie indziej też jest 0.
- Kompetencje literackie i kulturowe (0–16 pkt) – najważniejsze kryterium. Najwyższe oceny wymagają trzech utworów wykorzystanych w pełni funkcjonalnie, bogatej argumentacji, funkcjonalnego kontekstu i erudycji. Utwór wykorzystany tylko częściowo albo „streszczony” obniża wynik. Każdy błąd rzeczowy odejmuje 1 punkt.
- Kompozycja wypowiedzi (0–7 pkt) – struktura, spójność i styl.
- Język wypowiedzi (0–11 pkt) – zakres i poprawność środków językowych, ortografia, interpunkcja.
Jeśli praca ma mniej niż 400 wyrazów, jest oceniana tylko w kryteriach spełnienia formalnych warunków polecenia i kompetencji literackich i kulturowych; pozostałe dostają 0. To zasada, którą łatwo zlekceważyć przy pisaniu na czas.
Plan pracy nad wypracowaniem rozszerzonym


Wypracowanie PR to umiejętność, którą buduje się warsztatowo. Proponujemy cztery etapy; każdy ma w sklepie osobny materiał (autorski, przygotowany z pomocą narzędzi AI i sprawdzony – nie są to arkusze CKE).
Etap 1: warsztat – temat, teza, akapit, kontekst
Zanim wejdziesz w lektury, naucz się analizować polecenie, formułować tezę i budować akapit argumentacyjny z kontekstem: Warsztat wypracowania: temat, teza, akapit, kontekst – 40 zadań.
Etap 2: tematy z cytatem i sposób przedstawienia
Tematy z cytatem wymagają przejścia od cytatu do problemu, a potem do tezy – to osobna sprawa od „opisz motyw”. Zestawy: Tematy z cytatem: człowiek, wartości, egzystencja – 40 zadań i
Temat z cytatem – od cytatu do problemu i tezy (najczęstsze zadania). Do analizy formy:
Sposób przedstawienia: konwencja, groteska, symbol, fantastyka – 40 zadań i
analiza formy w służbie argumentu.
Materiał do pobraniaMatura 2027 polski PR – Tematy z cytatem: człowiek, wartości, egzystencja – 40 zadań
16,99 złMateriał do pobraniaMatura 2027 z polskiego (poziom rozszerzony) – najczęstsze zadania: Temat z cytatem – od cytatu do problemu i tezy
12,99 złMateriał do pobraniaMatura 2027 polski PR – Sposób przedstawienia: konwencja, groteska, symbol, fantastyka – 40 zadań
16,99 zł
Etap 3: lektury i poezja
Trzy utwory w pracy to w praktyce dwie lektury lub lektura i wiersze. Ćwicz je epokami: Lektury obowiązkowe od Biblii do romantyzmu – 40 zadań oraz
od pozytywizmu do współczesności – 40 zadań; poezję i interpretację porównawczą –
Tematy z utworem poetyckim – 40 zadań. Przegląd lektur znajdziesz w poradniku lektury obowiązkowe na maturze 2027.
Materiał do pobraniaMatura 2027 polski PR – Lektury obowiązkowe od Biblii do romantyzmu – 40 zadań
16,99 złMateriał do pobraniaMatura 2027 polski PR – Lektury obowiązkowe od pozytywizmu do współczesności – 40 zadań
16,99 złMateriał do pobraniaMatura 2027 polski PR – Tematy z utworem poetyckim i interpretacja porównawcza – 40 zadań
16,99 zł
Etap 4: kompozycja pracy z trzech utworów i arkusze
Kiedy znasz utwory, ćwicz złożenie pracy: Trzy utwory i kontekst – kompozycja pracy PR. Potem sprawdź się w czasie:
pakiet 4 arkuszy próbnych PR (
arkusz 1,
2,
3,
4). Jak liczyć punkty, opisujemy w poradniku arkusze próbne z polskiego: jak liczyć punkty i analizować błędy.
Pakiety: 3 zestawy „najczęstsze zadania maturalne” PR,
200 tematów + warsztat i
komplet 8 arkuszy i 12 zestawów (PP i PR). Całość oferty: Matura z polskiego 2027.
Jak dobrać trzy utwory do pracy
W wypracowaniu rozszerzonym jedna z lektur musi pochodzić z listy w arkuszu, ale pozostałe dwa utwory możesz wybrać z większej puli. Dobra praktyka to przygotować sobie trzy–cztery „zestawy tematyczne”, w których utwory z różnych epok łączą się wokół tego samego problemu (np. człowiek wobec cierpienia, władza, bunt, tożsamość). Wtedy na egzaminie wybierasz zestaw pasujący do tematu, zamiast budować pracę od zera. Zestawy powinny zawierać: lekturę obowiązkową, jeden utwór poetycki i jeden utwór epicki lub dramatyczny oraz kontekst, który potrafisz uzasadnić.
Jak pisać w czasie 210 minut
Przykładowy podział, który warto sprawdzić na arkuszu próbnym: około 20–30 minut na wybór tematu i plan, około 140–150 minut na pisanie i 20–30 minut na przeczytanie oraz poprawę. Praca na 400+ wyrazów jest wykonalna w tym czasie, ale łatwo zlekceważyć rezerwę na sprawdzenie – a to w niej łapie się błędy rzeczowe i interpunkcyjne. Własne proporcje ustal po dwóch–trzech próbach.
Co odróżnia dobrą pracę rozszerzoną od podstawowej
Z kryteriów CKE wynika kilka różnic w oczekiwaniach: więcej utworów, rozbudowana, bogata argumentacja, funkcjonalny kontekst i erudycja. Erudycja to według informatora wiedza przedmiotowa wykorzystana funkcjonalnie – wiedza i umiejętność wykorzystania kontekstów, kodów kulturowych, terminologii i znajomości kultury w służbie problemu z polecenia – a nie lista nazwisk. Dlatego w każdym akapicie argumentacyjnym warto zadać sobie pytanie: „co ten przykład dowodzi?”.
Plan krótkiej powtórki w ostatnich tygodniach
W ostatnich czterech tygodniach przed 20 maja proponujemy: tydzień 1 – dwie prace na czas z tematem z cytatem; tydzień 2 – dwie prace z tematem z poezją; tydzień 3 – prace oparte na lekturach z różnych epok i analiza własnych błędów rzeczowych; tydzień 4 – jedna próba generalna w pełnym czasie, bez nowych materiałów. Pomiędzy próbami powtarzaj fakty o utworach z listy, których używasz w zestawach tematycznych.
Jak ćwiczyć interpretację poezji
W zadaniach z poezją i interpretacją porównawczą kluczowe jest wskazanie, co autor mówi i jakim sposobem to osiąga. Zapisuj obserwacje w trzech kolumnach: temat/problem, środki (obrazowanie, symbolika, składnia, rytm) i wniosek. Dopiero z tych notatek buduj akapity argumentacyjne. Przykładowe zadania wraz z zasadami oceniania znajdziesz w zeszytach „40 zadań”, a pełny przegląd ćwiczeń w poniższych materiałach.
Co zrobić po pierwszej nieudanej pracy
Pierwsze wypracowania rozszerzone często wychodzą poniżej oczekiwań – to normalne. Najpierw policz, w których kryteriach straciłeś najwięcej punktów. Jeśli w kompetencjach literackich, wróć do utworów (streszczenie ≠ argument). Jeśli w kompozycji – narysuj schemat pracy i porównaj z własnym tekstem. Jeśli w języku – przeczytaj pracę na głos i popraw powtórzenia oraz interpunkcję. Przepisz jeden akapit i zobacz różnicę.
Jak czytać polecenie w temacie rozszerzonym
Temat na poziomie rozszerzonym zwykle zawiera cytat lub sformułowanie, które trzeba zinterpretować. Zacznij od określenia, o jaki problem pyta temat i jakiego rodzaju odpowiedzi oczekuje: oceny, porównania, analizy sposobu przedstawienia czy ustosunkowania się do tezy z cytatu. Zapisz problem własnymi słowami i dopiero potem dobieraj utwory. Utwory dobrane do tytułu, a nie do problemu, dają pracę, która „przywołuje”, ale nie argumentuje.
Na co patrzy egzaminator, a czego nie robi
Informator zaznacza, że egzaminator ocenia to, co jest w pracy, a nie to, co jego zdaniem mogłoby w niej być. Oznacza to, że nie musisz opisywać wszystkiego, co wiesz o utworze – wystarczy, że wybrane elementy fabuły i sensy istotnie wspierają Twój tok rozumowania. Nie trzeba też omawiać utworów w kolejności z polecenia ani chronologicznie. Ważniejsza jest spójna koncepcja pracy.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 20 materiałówMatura 2027 z języka polskiego – komplet: 8 arkuszy próbnych i 12 zestawów najczęstszych zadań (PP i PR)Taniej o 22,94 zł niż osobno79,99 zł
- Pakiet: 6 materiałówMatura 2027 polski PR – pakiet 6 materiałów „40 zadań z jednego tematu” (200 tematów + warsztat)Taniej o 50,95 zł niż osobno50,99 zł
- Pakiet: 4 materiałyMatura 2027 z języka polskiego (poziom rozszerzony) – pakiet 4 arkuszy próbnych z zasadami ocenianiaTaniej o 25,97 zł niż osobno37,99 zł
Najczęstsze pytania
Ile wyrazów musi mieć wypracowanie na maturze rozszerzonej z polskiego?
Co najmniej 400. Krótsza praca jest oceniana tylko w dwóch kryteriach, a w pozostałych dostaje 0 punktów.
Czy muszę zdawać polski rozszerzony?
Polski rozszerzony jest jednym z przedmiotów dodatkowych. W 2027 r. trzeba przystąpić do jednego przedmiotu dodatkowego na poziomie rozszerzonym, ale jego wynik nie decyduje o zdaniu matury; od 2028 r. ten warunek się zmienia – opisujemy to w poradniku ile procent trzeba, żeby zdać maturę 2027.
Czy w wypracowaniu rozszerzonym wolno użyć tekstu spoza listy lektur?
Tak, jako jeden z trzech utworów. Jedna z lektur musi jednak pochodzić z listy lektur obowiązkowych w arkuszu, a błąd rzeczowy w innym utworze obniża wynik w kryterium kompetencji literackich i kulturowych.
Czy trzeba znać wszystkie lektury z listy, żeby pisać wypracowanie rozszerzone?
Nie. Do wypracowania potrzebujesz co najmniej jednej lektury obowiązkowej z listy w arkuszu oraz dwóch innych utworów. Lepiej dobrze znać kilka utworów i umieć je wykorzystać funkcjonalnie, niż pobieżnie wiele, bo błąd rzeczowy obniża wynik, a błąd kardynalny przy lekturze obowiązkowej może zakończyć się wynikiem 0 punktów w całej pracy.