„Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa” – jak omówić w klasie 5
Krótka odpowiedź
„Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa” w klasie 5 najlepiej omówić w trzech krokach: wejście do Narnii i świat fantastyczny, rodzeństwo Pevensie z przemianą Edmunda, a na końcu walka dobra ze złem i ofiara Aslana.

Lew, czarownica i stara szafa Clive’a Staplesa Lewisa ukazał się w 1950 r. jako pierwsza wydana część cyklu Opowieści z Narnii. To powieść fantasy z wyraźnym podziałem na dobro i zło, z bohaterem, który popełnia poważny błąd i dostaje szansę na poprawę. Dzięki temu dobrze nadaje się do rozmowy o zdradzie, przebaczeniu i odwadze.
W skrócie
- Lektura obowiązkowa dla klas 4–6 według podstawy z 2024 r.; w roku 2026/27 dotyczy klas 5 i 6 (Dz.U. 2024 poz. 996).
- Plan na 3 lekcje: przez szafę do Narnii, rodzeństwo Pevensie, dobro i zło.
- Najważniejsza postać do omówienia: Edmund – jego zdrada i przemiana.
- Na koniec kartkówka z odpowiedziami i propozycje tematów wypracowań.
- Gotowe materiały: cykl 5 lekcji, sprawdzian A/B i pakiety – w sekcji „Gotowe materiały do tej lektury”.
Czy „Opowieści z Narnii” są lekturą obowiązkową?
W podstawie programowej w brzmieniu z 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 996) Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa są lekturą obowiązkową w całości dla klas 4–6. W roku 2026/27 dotyczy to klas 5 i 6. Klasa 4 ma już nową podstawę z 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 378), w której dla klas 4–6 nie ma listy obowiązkowych książek – „wybrana powieść z cyklu Opowieści z Narnii” jest tam na liście przykładowych tekstów do wyboru. Więcej w artykule Lektury obowiązkowe w klasach 4–8.
Jako lektura obowiązkowa z klas 4–6 książka jest na liście lektur w informatorze o egzaminie ósmoklasisty.
O czym jest ta powieść?

Podczas II wojny światowej czworo rodzeństwa – Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja Pevensie – zostaje wysłanych z Londynu na wieś, do domu starego profesora. Łucja wchodzi do starej szafy i przechodzi przez nią do Narnii. Spotyka tam fauna Tumnusa. Narnia jest skuta wieczną zimą przez Białą Czarownicę.
Edmund też trafia do Narnii i spotyka Czarownicę. Ta częstuje go słodyczami i obiecuje, że zostanie księciem, a potem królem, jeśli przyprowadzi rodzeństwo. Edmund zdradza. Pozostała trójka dołącza do Aslana – wielkiego lwa, prawdziwego władcy Narnii. Za zdradę Edmunda Czarownica żąda jego życia. Aslan oddaje się w zamian i ginie na Kamiennym Stole, ale potem ożywa dzięki jeszcze głębszej magii. Czarownica zostaje pokonana, a rodzeństwo zasiada na czterech tronach w Ker-Paravelu. Po latach panowania, goniąc Białego Jelenia, wracają przez szafę do domu – znów jako dzieci, a w ich świecie minęła zaledwie chwila.
Jak przeprowadzić lekcje o „Opowieściach z Narnii”?

Propozycja na trzy lekcje.
Lekcja 1 – przez szafę do Narnii
- Rozmowa na start: gdzie w zwykłym domu mogłoby być przejście do innego świata?
- Świat realistyczny i fantastyczny – tabela: dom profesora / Narnia.
- Postacie fantastyczne: faun, mówiące zwierzęta, Biała Czarownica, Aslan.
Lekcja 2 – rodzeństwo Pevensie
- Charakterystyka każdego z czworga dzieci – praca w czterech grupach.
- Przemiana Edmunda: od zazdrości i zdrady do odwagi w bitwie.
- Dyskusja: dlaczego Edmund uwierzył Czarownicy?
Lekcja 3 – dobro i zło
- Ofiara Aslana – co oznacza oddanie życia za kogoś, kto zawinił?
- Symbolika zimy i wiosny: koniec władzy Czarownicy to koniec zimy.
- Zakończenie: powrót do domu i sens całej przygody.
Gotowe scenariusze z kartami pracy i sprawdzianem zawiera cykl pięciu lekcji.
Jak przedstawić bohaterów?

- Łucja – najmłodsza, ufna i odważna; pierwsza odkrywa Narnię i długo nikt jej nie wierzy.
- Edmund – zazdrosny, złośliwy wobec rodzeństwa, ulega Czarownicy; po uratowaniu zmienia się i walczy dzielnie.
- Piotr – najstarszy, odpowiedzialny, staje się przywódcą.
- Zuzanna – rozsądna i opiekuńcza.
- Aslan – sprawiedliwy i potężny, ale też łagodny i gotowy do ofiary.
- Biała Czarownica – okrutna władczyni, która zamienia przeciwników w kamień.
- Tumnus – faun, który miał wydać Łucję Czarownicy, ale postanowił jej pomóc.
Jakie pytania zadać w dyskusji?
- Dlaczego rodzeństwo nie uwierzyło Łucji?
- Co skłoniło Edmunda do zdrady? Czy tylko słodycze?
- Czy Edmund zasłużył na przebaczenie?
- Dlaczego Aslan zgodził się zginąć zamiast Edmunda?
- Co oznacza w Narnii zima, a co wiosna?
- Czy Tumnus to bohater dobry czy zły?
Kartkówka z odpowiedziami
- Jak nazywa się rodzeństwo? – Piotr, Zuzanna, Edmund i Łucja Pevensie.
- Dlaczego dzieci trafiły do domu profesora? – Wyjechały z Londynu z powodu wojny.
- Kto pierwszy wszedł do Narnii? – Łucja.
- Kogo spotkała tam najpierw? – Fauna Tumnusa.
- Czym Czarownica przekupiła Edmunda? – Słodyczami i obietnicą, że zostanie księciem.
- Kim jest Aslan? – Wielkim lwem, prawdziwym władcą Narnii.
- Gdzie zginął Aslan? – Na Kamiennym Stole.
- Jak dzieci wróciły do domu? – Przez szafę, znów jako dzieci; w ich świecie minęła zaledwie chwila.
Pełny sprawdzian w grupach A i B z kartkówkami i kartą lektury:
Gdy klasa czyta w tym roku więcej lektur, sprawdziany do 35 lektur są w pakiecie Sprawdziany z lektur – szkoła podstawowa.
Pakiet do pobraniaSprawdziany z lektur – pakiet 35 lektur szkoły podstawowej z kartami lektur
79,99 zł
Jakie tematy wypracowań pasują do tej lektury?
- Opowiadanie z perspektywy Łucji o pierwszym wejściu do Narnii.
- Charakterystyka Edmunda z uwzględnieniem jego przemiany.
- Opis wybranego miejsca w Narnii – zimą i po nadejściu wiosny.
- List Edmunda do rodzeństwa z przeprosinami.
Przy charakterystyce Edmunda warto ćwiczyć podawanie cechy razem z przykładem z tekstu – ten nawyk przyda się na egzaminie.
Jak porównać świat realny i Narnię?

Ciekawym ćwiczeniem jest zestawienie czasu w obu światach. W Narnii rodzeństwo dorasta i panuje przez wiele lat, a po powrocie przez szafę okazuje się, że w domu profesora minęła zaledwie chwila. Uczniowie mogą narysować dwie osie czasu i zaznaczyć na nich najważniejsze wydarzenia. Warto też zapytać, dlaczego pozostali nie wierzyli Łucji i co mówi o tym rozmowa z profesorem. Na koniec klasa może się zastanowić, czym różni się Narnia od innych krain fantastycznych znanych z lektur, na przykład od świata z „Akademii pana Kleksa” czy „Hobbita”. To dobre wprowadzenie do pojęcia fantasy.
Gotowe materiały do tej lektury
Pakiet 11 cykli lekcji z polskiego dla klasy 5 – m.in. „Chłopcy z Placu Broni”, „Opowieści z Narnii” i „Hobbit”; dla polonisty planującego lektury na cały rok.
Cykl 5 lekcji o „Opowieściach z Narnii” dla klasy 5 – scenariusze, karty pracy i sprawdzian.
Sprawdzian z lektury „Opowieści z Narnii” – grupy A i B, kartkówki, klucz i karta lektury.
„Opowieści z Narnii” – 40 zadań typu egzaminacyjnego z kluczem – dla uczniów, którzy powtarzają lekturę przed egzaminem ósmoklasisty.
Pakiet sprawdzianów z lektur dla klasy 5 – sprawdziany z kartami lektur na cały rok.
Wszystkie sprawdziany są zebrane na stronie sprawdziany z lektur. Inne lektury z klas 4–6 opisują poradniki „Akademia Pana Kleksa” – jak omówić na lekcji i „Chłopcy z Placu Broni” – jak omówić na lekcji, a całą listę – Lektury obowiązkowe w klasach 4–8.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 11 materiałówCykle lekcji z polskiego, klasa 5 – pakiet 11 cykli: „Chłopcy z Placu Broni”, „Opowieści z Narnii”, „Hobbit” i inne99,99 zł
Najczęstsze pytania
Kto jest głównym bohaterem „Lwa, czarownicy i starej szafy”?
Bohaterem zbiorowym jest rodzeństwo Pevensie; najważniejszą przemianę przechodzi Edmund, a kluczową postacią jest Aslan.
Ile lekcji przeznaczyć na tę lekturę?
Zwykle trzy: Narnia, bohaterowie, dobro i zło. Z kartami pracy i sprawdzianem – pięć.
W jakiej klasie czyta się „Opowieści z Narnii”?
Najczęściej w klasie 5; według podstawy z 2024 r. lektura jest obowiązkowa dla etapu klas 4–6.
Czy trzeba czytać cały cykl?
Nie. Lekturą jest tylko część „Lew, czarownica i stara szafa”.
Kiedy wydano tę książkę?
W 1950 r.