Wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty: rozprawka czy opowiadanie?
Krótka odpowiedź
Na egzaminie ósmoklasisty z polskiego uczeń wybiera jeden z dwóch tematów: opowiadanie twórcze albo tekst argumentacyjny – rozprawkę lub przemówienie. Wypracowanie musi mieć co najmniej 200 wyrazów i odwoływać się do lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu, a można za nie dostać 20 z 45 punktów. Żaden temat nie jest „lepszy” – warto wybrać ten, do którego uczeń ma pewny przykład z lektury i pomysł na plan.

Na egzaminie ósmoklasisty z polskiego uczeń wybiera jeden z dwóch tematów: twórczy (opowiadanie) albo argumentacyjny (rozprawka lub przemówienie). Wypracowanie musi mieć co najmniej 200 wyrazów i odwoływać się do lektury obowiązkowej oraz/lub innego utworu, jeśli polecenie tego wymaga. Można za nie dostać 20 z 45 punktów, czyli prawie połowę wyniku. Nie ma tematu „lepszego” – warto wybrać ten, do którego uczeń ma pewny przykład z lektury i pomysł na plan.
W skrócie
- Wypracowanie to 20 z 45 punktów; trzeba napisać co najmniej 200 wyrazów.
- Do wyboru: opowiadanie twórcze albo rozprawka lub przemówienie.
- Brak odwołania do lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu to 0 punktów za całą pracę.
- Praca o 180 wyrazach lub mniej jest oceniana tylko w trzech kryteriach.
Jakie tematy są do wyboru na egzaminie?

Egzamin z polskiego odbędzie się 10 maja 2027 r. (poniedziałek) o 9:00 i trwa 150 minut. Arkusz ma dwie części. W części I (około 20 zadań, 25 punktów) są zadania do dwóch tekstów. W części II jest wypracowanie za 20 punktów.
Według informatora CKE uczeń wybiera jeden z dwóch tematów:
- temat twórczy – opowiadanie twórcze,
- temat argumentacyjny – rozprawka albo przemówienie.
W 2026 r. do wyboru było przemówienie i opowiadanie. Według sprawozdania CKE opowiadanie wybrało około 56% piszących, a przemówienie – około 44%.
Jak wybrać? Opowiadanie jest dobre dla ucznia, który swobodnie buduje fabułę i dobrze zna bohatera lektury. Rozprawka i przemówienie lepiej sprawdzą się u ucznia, który umie podać argument, poprzeć go przykładem i wyciągnąć wniosek. Przed egzaminem warto przećwiczyć obie formy, bo nie wiadomo, jakie tematy padną.
Ile słów musi mieć wypracowanie i co, gdy jest za krótkie?
Wypracowanie powinno mieć co najmniej 200 wyrazów. Górnego limitu informator nie podaje, ale czas jest ograniczony – 150 minut na cały arkusz.
Jeżeli praca ma 180 wyrazów lub mniej, jest oceniana tylko w trzech kryteriach: realizacja tematu, elementy twórcze lub retoryczne oraz kompetencje literackie i kulturowe. Za kompozycję, styl, język, ortografię i interpunkcję uczeń dostaje wtedy 0 punktów. To może oznaczać stratę nawet 11 punktów.
Praktyczna rada: na próbnych arkuszach warto policzyć raz, ile wyrazów mieści się w jednym wierszu własnego pisma. Na egzaminie łatwo wtedy oszacować długość bez liczenia każdego słowa.
Jak odwołać się do lektury, żeby dostać punkty?
Każdy temat wymaga odwołania do obowiązkowej lektury szkolnej oraz/lub do utworu wybranego przez ucznia – dokładnie mówi o tym polecenie. Zasady CKE są tu surowe:
- brak odwołania do lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu = 0 punktów za całe wypracowanie,
- samo przywołanie imienia bohatera to za mało – trzeba użyć wydarzeń lub wątków, które coś wnoszą do pracy,
- za utwór literacki nie uznaje się mangi, powieści obrazkowej, scenariusza filmowego ani gry komputerowej,
- pomylone imiona, wymyślone wydarzenia czy cechy, których bohater nie ma, to błędy rzeczowe i obniżają ocenę.
W sprawozdaniu z 2026 r. CKE opisuje, że część prac dostała 0 punktów, bo zamiast lektury obowiązkowej przywołano utwór spoza listy albo pracę zbudowano wokół samego imienia bohatera. W prawie co czwartym opowiadaniu wątki z lektury wykorzystano tylko pobieżnie.
Listę lektur zebraliśmy w poradniku Lektury obowiązkowe w klasach 4–8 w roku 2026/2027.
Jak zbudować rozprawkę (i przemówienie)?

Plan rozprawki:
- Wstęp – wprowadzenie do problemu i teza (albo hipoteza, jeśli temat jest pytaniem).
- Rozwinięcie – co najmniej dwa argumenty, każdy w osobnym akapicie: argument, przykład z utworu, krótki wniosek.
- Zakończenie – podsumowanie i potwierdzenie tezy, bez nowych argumentów.
Za najwyższą ocenę w kryterium elementów retorycznych CKE wymaga pogłębionej argumentacji, argumentów odwołujących się np. do faktów, logiki lub emocji, ilustrowanych przykładami i uporządkowanych, np. od najważniejszego do najmniej ważnego albo w porządku argument – kontrargument.
Przykład (nasz własny temat): Czy warto pomagać innym, nawet gdy nikt tego nie widzi?
- Teza: Warto pomagać po cichu, bo dobro ma wartość samo w sobie.
- Argument: Prawdziwa życzliwość nie czeka na nagrodę ani pochwałę.
- Przykład: w „Opowieści wigilijnej” (lektura obowiązkowa w klasach 7–8) przemieniony Scrooge w świąteczny poranek posyła rodzinie Cratchitów wielkiego indyka, nie zdradzając, kto jest nadawcą.
- Wniosek: Scrooge nie szuka podziękowań – liczy się dla niego radość innych.
Drugi argument warto oprzeć na innej lekturze albo – jeśli polecenie na to pozwala – na utworze wybranym samodzielnie.
Uwaga z 2026 r.: gdy polecenie narzuca tezę (np. „każdy może kształtować swoją przyszłość”), trzeba jej bronić. CKE opisuje prace, w których uczniowie stawiali tezę przeciwną, a to oznaczało niezgodność z tematem. CKE zaleca też ćwiczenie odróżniania argumentu od przykładu.
Przemówienie ma tę samą logikę co rozprawka, ale jest skierowane do słuchaczy. Pomagają zwroty do odbiorców, pytania retoryczne, wykrzyknienia i forma „my”. W sprawozdaniu z 2026 r. komisja zwraca uwagę, że w części prac cechy przemówienia były tylko we wstępie i zakończeniu, a rozwinięcie wyglądało jak zwykła rozprawka.
Rozprawkę i przemówienie najlepiej ćwiczyć etapami: najpierw teza, potem argument z przykładem z lektury i wniosek, na końcu całe wypracowanie na czas. Tak są ułożone cykle po 5 lekcji ze scenariuszami, kartami pracy i sprawdzianem – dla klasy 8 przed egzaminem i dla klasy 7, która dopiero poznaje tekst argumentacyjny.
Jak napisać opowiadanie twórcze?

Najwyżej oceniane opowiadanie ma funkcjonalną narrację, logiczny układ zdarzeń i urozmaiconą fabułę. Według kryteriów CKE na 5 punktów trzeba funkcjonalnie użyć co najmniej 6 z tych elementów: opis, charakterystyka bohatera, czas akcji, miejsce akcji, zwrot akcji, puenta, punkt kulminacyjny, dialog, monolog, retrospekcja. Liczy się też twórcze wykorzystanie lektury.
Plan opowiadania:
- Wstęp – czas i miejsce akcji, przedstawienie narratora i bohatera lektury.
- Rozwinięcie – problem do rozwiązania, zwrot akcji, punkt kulminacyjny; dialog lub monolog wewnętrzny.
- Zakończenie – rozwiązanie i puenta, która wiąże się z przesłaniem lektury.
W 2026 r. CKE zauważyła, że uczniowie najczęściej używali czasu i miejsca akcji, opisu, dialogu i puenty, a rzadko monologu, punktu kulminacyjnego i retrospekcji. Lekturę często tylko odtwarzano – narrator „wchodził” w znane wydarzenia, zamiast twórczo je zmienić. Nawiązanie do lektury musi pozwolić rozpoznać konkretną postać, a nie tylko jej imię.
Za co egzaminator przyznaje 20 punktów?

Kryteria z informatora CKE:
- realizacja tematu – 0–2 pkt (forma zgodna z poleceniem, wszystkie elementy tematu, praca na temat),
- elementy twórcze lub retoryczne – 0–5 pkt,
- kompetencje literackie i kulturowe – 0–2 pkt (funkcjonalne użycie lektury, poprawność rzeczowa),
- kompozycja – 0–2 pkt (wstęp, rozwinięcie, zakończenie, akapity, spójność),
- styl – 0–2 pkt,
- język – 0–4 pkt (zakres i liczba błędów; 4 punkty przy szerokim zakresie i najwyżej 4 błędach językowych),
- ortografia – 0–2 pkt (2 punkty przy najwyżej 1 błędzie),
- interpunkcja – 0–1 pkt (1 punkt przy najwyżej 9 błędach).
Uczniowie ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się mają łagodniejsze progi w ortografii i interpunkcji. Jeśli za realizację tematu praca dostanie 0 punktów, wszystkie pozostałe kryteria również dostają 0.
W 2026 r. najsłabiej wypadła poprawność: język 36%, ortografia 29% i interpunkcja 33% możliwych punktów. Najlepiej – styl (91%). Dlatego na koniec warto zostawić kilka minut na przeczytanie pracy pod kątem błędów.
Kiedy przećwiczyć? CKE udostępni próbny arkusz z polskiego dla ósmoklasistów 14 grudnia 2026 r. o 9:00. Do kolejnych prób przydadzą się nasze autorskie arkusze próbne z polskiego w formule E8 – to arkusze w układzie CKE, ale nie oficjalne arkusze komisji. Na stronie egzamin ósmoklasisty 2027 z polskiego są też karty pracy z rozprawki, przemówienia i opowiadania oraz sprawdziany z lektur. Terminy i punktację wszystkich egzaminów zebraliśmy w poradniku Egzamin ósmoklasisty 2027 – terminy, czas i punktacja.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 35 materiałówSprawdziany z lektur – pakiet 35 lektur szkoły podstawowej z kartami lektur79,99 zł
- Pakiet: 13 materiałówEgzamin ósmoklasisty 2027 – komplet 13 arkuszy próbnych: polski, matematyka, angielski76,99 zł
Najczęstsze pytania
Ile słów musi mieć wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty?
Co najmniej 200. Praca, która ma 180 wyrazów lub mniej, traci punkty za kompozycję, styl, język, ortografię i interpunkcję.
Czy można pisać o książce spoza listy lektur?
Tylko wtedy, gdy polecenie dopuszcza utwór wybrany samodzielnie. Odwołanie do lektury obowiązkowej wskazanej w poleceniu jest konieczne.
Czy można pisać o filmie albo grze?
Nie jako o utworze literackim. CKE nie uznaje za utwór literacki mangi, powieści obrazkowej, scenariusza filmowego ani gry komputerowej.
Czy przemówienie to to samo co rozprawka?
Obie formy są argumentacyjne, ale przemówienie musi mieć cechy wypowiedzi do słuchaczy – zwroty do odbiorców, pytania retoryczne, wykrzyknienia.
Podsumowanie i następny krok
Wybierz formę, do której masz pewny przykład z lektury, i przećwicz obie wersje. Pierwszy krok: napisz plan rozprawki lub opowiadania na jeden temat i sprawdź go z kryteriami CKE z tego poradnika. Powtórki do egzaminu znajdziesz na stronie egzamin ósmoklasisty 2027 – język polski.
Źródła
- CKE – Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego od roku szkolnego 2024/2025
- CKE – Sprawozdanie z egzaminu ósmoklasisty 2026: język polski
- CKE – Komunikat o harmonogramie egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego w 2027 r. (20.08.2026)
- CKE – Informacja dyrektora CKE z 30.09.2026 o arkuszach udostępnianych przed egzaminami w 2027 r.