Dyktanda w klasach 7–8 przed egzaminem: pisownia „nie”, wielka litera, łącznie i rozdzielnie
Krótka odpowiedź
Dyktanda w klasach 7–8 przed egzaminem ósmoklasisty warto skupić na trzech obszarach, które zmieniły się od 1 stycznia 2026 r.: pisowni „nie” z imiesłowami i stopniowanymi przymiotnikami, wielkiej i małej literze oraz pisowni łącznej i rozdzielnej. Ortografia i interpunkcja są oceniane w wypracowaniu na egzaminie, więc te ćwiczenia przekładają się na punkty.

W klasach 7–8 dyktando przestaje być celem samym w sobie. Uczniowie piszą na egzaminie ósmoklasisty dłuższy tekst, a poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna jest częścią oceny wypracowania. Krótkie, regularne dyktanda z tematów, w których uczniowie najczęściej się mylą, to prosty sposób, by te punkty zachować.
Rok szkolny 2026/2027 jest szczególny: od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady pisowni ogłoszone przez Radę Języka Polskiego w komunikacie z 10 maja 2024 r. Część reguł, które uczniowie poznali w młodszych klasach, przestała obowiązywać. Szczegółowe omówienie zmian jest w artykule o zasadach pisowni od 2026 r. Tu skupiamy się na tym, jak je ćwiczyć w dyktandach.
W skrócie
- Po co dyktanda w klasach 7–8: poprawność ortograficzna i interpunkcyjna jest oceniana w wypracowaniu na egzaminie ósmoklasisty, więc regularna praktyka chroni punkty.
- Trzy obszary do ćwiczenia: pisownia „nie”, wielka i mała litera, pisownia łączna i rozdzielna – wszystkie według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2026 r.
- Prosty plan: pięć tygodni, jeden temat na tydzień, osobna lista własnych błędów ucznia.
- Gotowe dyktanda:
Dyktanda – Powtórka przed egzaminem ósmoklasisty, klasa 8 – tekst, wersja krótsza, uzupełnianka i klucz.
Jak ćwiczyć pisownię „nie” według zasad od 2026 r.?

Najważniejsze reguły dla ósmoklasisty:
- „nie” z imiesłowami odmiennymi piszemy zawsze łącznie : niepalący, nieprzeczytana, niezauważony, niewykonane. Zniesiono wyjątek, który pozwalał pisać je rozdzielnie, gdy imiesłów miał znaczenie czasownikowe.
- „nie” z przymiotnikami i przysłówkami odprzymiotnikowymi piszemy łącznie także w stopniu wyższym i najwyższym: niemilszy, nienajmilszy, nielepiej, nienajlepiej, nieprędzej.
- „nie” z czasownikami piszemy rozdzielnie : nie wiem, nie chcę, nie ma. Wyjątki do zapamiętania to m.in. nienawidzić, niepokoić, niedowidzieć.
- „nie” z imiesłowami nieodmiennymi (-ąc, -łszy, -wszy) piszemy rozdzielnie : nie wiedząc, nie zauważywszy.
- „nie” z rzeczownikami piszemy łącznie : nieprawda, nieuwaga, niepowodzenie.
Ćwiczenie na rozgrzewkę: uczniowie dostają zdania z lukami i wpisują „nie” łącznie lub rozdzielnie, a przy każdym zapisie podają część mowy.
Przykład z kluczem:
- Na stole leżała (nie)przeczytana gazeta. – nieprzeczytana (imiesłów odmienny)
- (Nie)znając drogi, zapytaliśmy przechodnia. – Nie znając (imiesłów nieodmienny)
- To był (nie)najlepszy pomysł. – nienajlepszy (przymiotnik w stopniu najwyższym)
- Marek (nie)nawidzi spóźnień. – nienawidzi (wyjątek)
- Zadanie było (nie)łatwiejsze od poprzedniego. – niełatwiejsze (stopień wyższy)
Co zmieniło się w pisowni wielką i małą literą?

Zmian jest kilka i warto je ćwiczyć osobno, bo dotyczą wyrazów, które uczniowie często piszą w wypracowaniach:
- nazwy mieszkańców miast, dzielnic i wsi piszemy wielką literą: Warszawianin, Krakowianka, Mokotowianin;
- przymiotniki od nazw osobowych piszemy małą literą, także gdy odpowiadają na pytanie „czyj?”: dramat szekspirowski, koncert chopinowski, epoka zygmuntowska;
- nazwy obiektów przestrzeni publicznej zaczynamy wielką literą także od wyrazu pospolitego: Plac Zbawiciela, Park Kościuszki, Most Poniatowskiego; wyraz „ulica” zostaje pisany małą literą;
- pojedyncze egzemplarze wyrobów marki piszemy wielką literą: „pod oknem zaparkował czerwony Ford”;
- nazwy lokali piszemy wielką literą we wszystkich członach (poza przyimkami i spójnikami): Kawiarnia Literacka, Hotel pod Różą.
Uwaga: zapowiadaną wcześniej zmianę dotyczącą nazw geograficznych typu „wyspa Uznam”, „półwysep Hel” Rada Języka Polskiego wycofała (decyzja z 27 października 2025 r., komunikat z 7 listopada 2025 r.). Wyrazy „wyspa”, „półwysep” piszemy w takich nazwach nadal małą literą.
Łącznie czy rozdzielnie – co ćwiczyć?
- cząstki -bym, -byś, -by ze spójnikami piszemy rozdzielnie, np. „Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry”;
- „pół” piszemy łącznie w wyrażeniach typu półżartem, półserio, półzabawa; z łącznikiem: pół-Polka;
- niby- i quasi- łącznie z wyrazami pisanymi małą literą: nibyartysta, quasinauka; z łącznikiem przed wielką literą: niby-Polak;
- super-, ekstra-, mini-, eko- można pisać łącznie lub rozdzielnie: superpomysł lub super pomysł;
- przedrostki przed wyrazem pisanym wielką literą – z łącznikiem: arcy-Europejczyk.
Jak zaplanować dyktanda w klasie 8 do egzaminu?

Sprawdza się prosty cykl na kilka tygodni:
- Tydzień 1 – „nie”. Uzupełnianka, potem krótkie dyktando z 10 przykładami.
- Tydzień 2 – wielka i mała litera. Uczniowie sami układają zdania o swojej miejscowości z nazwami mieszkańców, placów i parków.
- Tydzień 3 – łącznie i rozdzielnie. Dyktando z „pół”, „-by”, „niby”.
- Tydzień 4 – interpunkcja. Przecinek w zdaniu złożonym i przed imiesłowowym równoważnikiem zdania.
- Tydzień 5 – powtórka mieszana w formie dyktanda sprawdzanego w parach.
Po każdym dyktandzie uczniowie dopisują swoje błędy do jednej listy, a przed egzaminem przepisują ją na czysto z regułami. To ich osobisty „słownik błędów”.
Jak sprawdzać dyktanda starszych uczniów?

W klasach 7–8 warto przenieść część pracy na uczniów. Nauczyciel zaznacza tylko liczbę błędów w linijce, a uczeń sam je znajduje i poprawia z uzasadnieniem. Dobrze też, gdy dyktando ma tekst podobny do wypracowania – z dialogiem, nazwami miejsc i dłuższymi zdaniami złożonymi. Wtedy ćwiczenie jest bliżej sytuacji egzaminacyjnej.
O tym, jak pisać wypracowanie na egzaminie, piszemy w poradniku Wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty, a ogólne informacje o egzaminie są w artykule Egzamin ósmoklasisty 2027 – co trzeba wiedzieć.
Przykładowe dyktando z kluczem
Tekst do podyktowania: Niezauważeni przez nikogo dwaj młodzi Krakowianie weszli na Plac Mariacki. Pod Kościołem Mariackim stał czerwony Fiat, przy którym chłopcy półżartem spierali się o drogę. Nie wiedząc, którędy iść dalej, zapytali panią z Kawiarni Literackiej. Odpowiedziała, że nienajlepiej będzie wracać po ciemku, i zapytała, czy by nie wsiąść do tramwaju. Po chwili niezadowoleni, ale nieprzemoczeni chłopcy siedzieli już w wagonie.
Klucz – uzasadnienia: Niezauważeni, niezadowoleni, nieprzemoczeni – „nie” z imiesłowem odmiennym łącznie; Krakowianie – nazwa mieszkańców wielką literą; Plac Mariacki, Kościołem Mariackim – obiekt przestrzeni publicznej, oba człony wielką literą; Fiat – egzemplarz wyrobu marki; półżartem – łącznie; Nie wiedząc – imiesłów nieodmienny rozdzielnie; Kawiarni Literackiej – nazwa lokalu; nienajlepiej – przysłówek w stopniu najwyższym łącznie; czy by – cząstka -by ze spójnikiem rozdzielnie.
Który materiał na jakim etapie nauki?
- Początek roku, klasa 7:
Dyktanda – Nie z różnymi częściami mowy, klasa 7 – tekst dyktanda, wersja krótsza, uzupełnianka i klucz; dla uczniów, którzy mylą pisownię „nie” z imiesłowami.
- Wielka litera i pisownia łączna:
Wielka i mała litera – zmiany 2026, klasa 7 oraz
Pisownia łączna, rozdzielna i z łącznikiem, klasa 7 – dla klasy, która dopiero poznaje nowe reguły.
- Klasa 8, przed egzaminem:
Zmiany pisowni 2026 w praktyce, klasa 8 i
pakiet dyktand dla klasy 8 – dla uczniów, którzy powtarzają całość przed wypracowaniem.
- Dla całej szkoły podstawowej:
komplet dyktand dla klas 4–8 – dla nauczyciela, który chce mieć gotowy materiał na cały rok.
Pełne przygotowanie do egzaminu z polskiego opisuje strona egzamin ósmoklasisty 2027 z języka polskiego.
Materiały do tego tematu
- Pakiet: 3 materiałyDyktanda dla klasy 8 – pakiet 3 zestawów z uzupełniankami i kluczemTaniej o 1,99 zł niż osobno13,99 zł
Najczęstsze pytania
Czy na egzaminie ósmoklasisty 2027 obowiązują nowe zasady pisowni?
Nowe zasady obowiązują od 1 stycznia 2026 r., więc egzamin w 2027 r. odbywa się już po ich wejściu w życie. Warto śledzić komunikaty CKE dotyczące oceniania.
Jak teraz piszemy „nie” z imiesłowami?
Z imiesłowami odmiennymi zawsze łącznie, np. niezamknięte drzwi. Z imiesłowami nieodmiennymi rozdzielnie, np. nie patrząc.
Czy „nie lepiej” piszemy teraz łącznie?
Tak, przysłówki i przymiotniki w stopniu wyższym i najwyższym piszemy z „nie” łącznie, np. nielepiej, nienajgorszy.
Czy nazwy mieszkańców piszemy wielką literą?
Tak, od 2026 r. nazwy mieszkańców miast, dzielnic i wsi piszemy wielką literą, np. Gdańszczanin.
Ile dyktand zrobić w klasie 8?
Kilka krótkich, regularnych dyktand daje więcej niż jedno długie. Dobrze sprawdza się jedno na każdy temat i powtórka przed egzaminem.
Podsumowanie
Krótkie, regularne dyktanda z trzech obszarów (pisownia „nie”, wielka litera, łącznie i rozdzielnie) pomagają uniknąć błędów w wypracowaniu. Następny krok: wybierz jeden temat, który najbardziej sprawia kłopot klasie, i zacznij od jednego dyktanda z kluczem. Więcej o samej zmianie reguł znajdziesz w poradniku Nowe zasady pisowni od 2026 r. – co nauczyciel musi wiedzieć.